เกี่ยวกับสาขาวิชา

 

"สาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มุ่งผลิตและฝึกฝนบัณฑิตทั้งระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษาให้มีความรู้

ทักษะ ปัญญา และคุณธรรม พร้อมรับใช้สังคมไทยในทุกภาคส่วน รวมทั้งสร้างองค์ความรู้อันนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

บริการวิชาการเพื่อสร้างความตระหนักรู้และความเข้มแข็งให้กับชุมชนอีสาน

ตลอดจนร่วมอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นให้คงอยู่สืบไป"

 

ประวัติความเป็นมา

03

แต่เดิมสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาเป็นเพียงวิชาบริการที่เปิดสอนในคณะศึกษาศาสตร์ โดยเริ่มสอนตั้งแต่ปีการศึกษา2515 ต่อมาได้เปิดสอนในภาควิชาสังคมศาสตร์ สังกัดคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ซึ่งก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2521 จากการที่คณาจารย์ได้มีโอกาสทำวิจัยร่วมกับองค์กรจากต่างประเทศ อย่างเช่น มูลนิธิฟอร์ด หรือซีด้า (Canadian International Development Agency - CIDA) ได้นำไปสู่การพัฒนาองค์ความรู้มากขึ้น และเมื่อมีความพร้อม จึงได้แยกออกมาเป็นภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา เมื่อ พ.ศ. 2532

อาจกล่าวได้ว่า ผู้วางรากฐานของสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยขอนแก่น คือ รศ. ดร.สมศักดิ์ ศรีสันติสุข รศ. สุวรรณ บัวทวน รศ. สำเริง จันทรสุวรรณ และอาจารย์สุริยา สมุทคุปติ์ ซึ่งท่านหลังนี้ถือว่ามีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานการเรียนการสอนทางด้านมานุษยวิทยาของทางมหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น และเป็นผู้ผลิตงานวิจัยทางมานุษยวิทยายุคบุกเบิกของมหาวิทยาลัยขอนแก่น จากนั้น อ.สมใจ ศรีหล้า และ อ.ดร. จักรพันธ์ ขัดชุ่มแสง ได้มารับช่วงต่อในการเรียนการสอนและการวิจัยทางด้านมานุษยวิทยาต่อจากท่าน

นอกจากนี้แล้ว บุคลากรท่านอื่นๆ ที่มีคุณูปการต่อสาขาวิชาฯ ได้แก่ อ.ดร.สุเกสินี สุภธีระ หนึ่งในทีมนักวิจัยโครงการวิจัยระบบการทำฟาร์ม (Farming System) ของมหาวิทยาลัยขอนแก่น ผศ.ดร.เยาวลักษณ์ อภิชาติวัลลภ ผู้ซึ่งริเริ่มโครงการวนศาสตร์ชุมชน ภายใต้การสนับสนุนของมูลนิธิฟอร์ด ผศ.ดร.วิยุทธ์ จำรัสพันธุ์ ผู้พัฒนาสังคมวิทยาชนบทและสังคมวิทยาการพัฒนาให้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง รศ.สำเริง จันทรสุวรรณ ผู้เชี่ยวชาญด้านสถิติสำหรับสังคมศาสตร์และการวิจัย ผศ.ดร.ดุษฎี อายุวัฒน์ นักประชากรศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงานและการย้ายถิ่นซึ่งมีผลงานที่ได้รับการยอมรับทั้งในและนอกประเทศ รวมทั้ง อ.ดร.มณีมัย ทองอยู่ ซึ่งโอนย้ายมาจากสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งมีส่วนในการพัฒนางานวิจัยและการเรียนการสอนในระดับบัณฑิตศึกษาของสาขาวิชาฯ

พัฒนาการของสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยขอนแก่น แตกต่างจากสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาที่เปิดสอนในมหาวิทยาลัยอื่นๆ ตรงที่เริ่มต้นเปิดหลักสูตรปริญญาโทก่อน โดยเปิดรับนักศึกษารุ่นแรกในปีการศึกษา 2531 ถือเป็นหลักสูตรปริญญาโทหลักสูตรแรกของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ จากนั้นจึงเปิดหลักสูตรปริญญาเอกในปีการศึกษา 2548 https://www.viagrasansordonnancefr.com/viagra-cialis/ และเปิดหลักสูตรปริญญาตรีเป็นลำดับสุดท้าย ในปีการศึกษา 2550

                           43          44          45

 

การพัฒนาองค์ความรู้

ผศ. ดร. เยาวลักษณ์ อภิชาติวัลลภ หนึ่งในกำหลังหลักที่ช่วยพัฒนาสาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้สรุปอัตลักษณ์งานวิจัยของสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาของมหาวิทยาลัยขอนแก่นว่าในยุคแรกๆ งานวิจัยของสาขาวิชาฯ จะเป็นในเชิงสังคมวิทยาเชิงคุณภาพ สังคมวิทยาชุมชน สังคมวิทยาชนบท สังคมวิทยาชาติพันธุ์ มานุษยวิทยาเชิงหน้าที่นิยม ในยุคต่อมางานวิจัยส่วนใหญ่อยู่ในทิศทางของสังคมวิทยาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และสังคมวิทยาการจัดการทรัพยากร

ปัจจุบัน พบว่างานวิจัยของคณาจารย์ของสาขาวิชาฯ มีหลากหลายโดยขึ้นอยู่กับความถนัดและความสนใจของอาจารย์แต่ละท่าน อาทิ พลวัตทางชาติพันธุ์ในสังคมอีสานและภูมิภาคลุ่มน้ำโขง สังคมชายแดน การย้ายถิ่น แรงงานอีสานในต่างแดน การสมรสข้ามวัฒนธรรม การผลิตภายใต้เงื่อนไขสัญญา การบริโภคในยุคโลกาภิวัตน์ เศรษฐกิจชาวนาอีสาน การเคลื่อนไหวทางสังคม และการขยายตัวของเมืองกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและวัฒนธรรม ในขณะที่งานวิจัยของนักศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาจะอยู่ในประเด็นต่างๆ เช่น การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ยุทธศาสตร์การดำรงชีพ ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม อัตลักษณ์ การย้ายถิ่น แรงงานข้ามชาติ คนชายขอบ การแต่งงานข้ามวัฒนธรรม พลวัตชุมชนชายแดนไทย-ลาว ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความเชื่อและพิธีกรรม และศักยภาพของชุมชน เป็นต้น

  11          12

 

 

บทบาทและความสำคัญกับกลุ่มสังคมภายนอก

00

คณาจารย์ของสาขาวิชาได้ทำงานร่วมกับคณาจารย์และคณะนักวิจัยในมหาวิทยาลัยขอนแก่นเช่น คณะสาธารณสุขศาสตร์ และคณะเกษตรศาสตร์ ภายใต้โครงการวิจัยระบบการทำฟาร์ม ซึ่งได้รับทุนจาก USAID และมีส่วนในการพัฒนาระบบการประเมินชนบทแบบเร่งด่วน (Rapid Rural viagra magnus precio Appraisal- RRA) รวมถึงมีส่วนในการพัฒนาโครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ทำร่วมกับคณะวิศวกรรมศาสตร์ โดยได้รับทุนสนับสนุนจากรัฐบาลนิวซีแลนด์

การทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่นในประเทศ เช่น งานวิจัยเกี่ยวกับยุติธรรมชุมชนซึ่งได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงยุติธรรม โครงการพัฒนาสตรีชนบท รวมทั้งการจัดการความรู้เรื่องป่าชุมชน ส่วนการได้รับการสนับสนุนจากต่างประเทศ เช่น การดำเนินโครงการวนศาสตร์ชุมชนซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากมูลนิธิฟอร์ด นอกจากนี้คณาจารย์ของสาขาวิชายังได้รับทุนจาก SUMMERNET วิจัยผลกระทบจากการขยายตัวของเมืองโดยศึกษาเปรียบเทียบระหว่างขอนแก่นและวังเวียง และร่วมกับ University of the Ryukyus ในโครงการวิจัยการมีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครองท้องถิ่นและประชาคมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือระหว่าง พ.ศ. 2547 - 2555

นอกจากนั้นในเรื่องการสอนได้ร่วมมือกับหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัยขอนแก่น อาทิ หลักสูตรนานาชาติ Master of Rural Development Management (MRDM) และดำเนินการบริหารจัดการศูนย์วิจัยพหุลักษณ์ลุ่มน้ำโขง ของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

ในส่วนของการบริการวิชาการแก่สังคม ปัจจุบัน โครงการบริการวิชาการของสาขาวิชาที่ได้รับทุนสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ได้แก่ “โครงการเสริมสร้างทักษะแรงงานอีสานก่อนการย้ายถิ่นไปทำงานต่างประเทศ” ซึ่งได้ทำอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 นอกจากนี้แล้วสาขาวิชายังมี “โครงการสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาสู่ชุมชน” ซึ่งเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างคณาจารย์และนักศึกษาในการบูรณาการความรู้ในชั้นเรียนเข้ากับการวิจัยและการบริการวิชาการ

คณาจารย์ของสาขาวิชายังมีบทบาทสำคัญในระดับชาติ อาทิ รศ. ดร. สมศักดิ์ ศรีสันติสุข เป็นที่ปรึกษาด้านวิชาการของกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม และสภาวิจัยแห่งชาติ นอกจากนี้ท่านยังเคยได้รับทุนจาก CIDA ประเทศแคนาดาเป็นหัวหน้าโครงการอบรมและพัฒนาสตรีชนบทเป็นเวลา 5 ปี ผศ.ดร. ดุษฎี อายุวัฒน์ ได้รับเชิญให้เป็นวิทยากรบรรยายเกี่ยวกับประเด็นด้านระเบียบวิธีวิจัยทางสังคมศาสตร์ให้กับหน่วยงานภายนอกมหาวิทยาลัยขอนแก่น อาทิ สำนักงานปลัด กระทรวงสาธารณสุข กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ กลุ่มงานเวชกรรมสังคม โรงพยาบาลอุดรธานี สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น เป็นต้น และเป็นวิทยากรในการประชุมทางวิชาการต่างประเทศ ได้แก่ สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย สถานกงสุลใหญ่ ณ เมืองฮ่องกง ประเทศจีน สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเทลอาวิฟ ประเทศอิสราเอล วิทยากรโครงการเสริมสร้างทักษะอาสาสมัครพัฒนาสังคมไทยในต่างประเทศ ณ ราชอาณาจักรสวีเดน และสาธารณรัฐฟินแลนด์ โดยความร่วมมือจากกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ และเครือข่ายหญิงไทยในยุโรป

 

07    88   41  42